Rijmtips

De kwaliteit van een Sinterklaasgedicht wordt in grote mate bepaald door de gekozen rijmconstructies. Hier vindt u een overzicht van de belangrijkste rijmbegrippen.

» Rijmschema's
» Volrijm
» Rijk rijm
» Halfrijm
» Schrikkelrijm
» Oogrijm
» Midden- en binnenrijm
» Alliteratie
» Assonantie
» Acconsonantie

RIJMSCHEMA'S

I. Gepaard rijm
Deze constructie kent de vorm aabb, ccdd. Bijvoorbeeld:

De sint zat te denken,
wat hij Johan zou schenken.
Hij heeft gezocht in alle gaten en hoeken
om voor jou wat leuks uit te zoeken.

II. Omarmend rijm
Omarmend rijm heeft de constructie abba.

III. Gekruist rijm
Gekruist rijm : abab of abcb

VOLRIJM

Volrijm is de duidelijkste rijmvorm. De klank die twee rijmende woorden gemeen hebben, kan bestaan uit één, twee of drie lettergrepen.

I. Mannelijk of staand rijm
Rijmklank in één lettergreep, bijvoorbeeld: smaak/raak, ding/gering, gein/marsepein.

II. Vrouwelijk of slepend rijm
Rijmklank in twee lettergrepen, bijvoorbeeld: schenken/denken, open/afgelopen.

III. Onzijdig of glijdend rijm
Rijmklank in drie lettergrepen, bijvoorbeeld: ongeduld/aangevuld, kinderen/minderen.

RIJK RIJM

Rijk rijm wordt ook wel identiek rijm genoemd. Deze rijmconstructie maakt er een gedicht niet fraaier op. Liever niet gebruiken dus. Voorbeelden: schenken/geschenken, hard/hart, geduld/ongeduld.

HALFRIJM

Als alleen de klinkers of de medeklinkers op elkaar rijmen is er sprake van halfrijm. Vaak komt dit voort uit dichterlijke armoede; het is een makkelijke oplossing van een rijmprobleem. Bijvoorbeeld: naam/maan, nemen/beleven, kado/geloof.

SCHRIKKELRIJM

Bij schrikkelrijm is sprake van woorden die wel dezelfde eindklanken hebben, maar niet dezelfde klemtoon. Feitelijk rijmen deze woorden niet op elkaar. Vermijden dus! Bijvoorbeeld: spontaan/weggaan.

OOGRIJM

MIDDEN- EN BINNENRIJM

Woorden kunnen ook binnen een versregel rijmen, wat vaak de sfeer of de humor binnen een gedicht ten goede komt. Bijvoorbeeld:

Hoeveel Chinezen zouen d'r wezen, een miljard?
Als die Chinezen blijven kezen, gaat het hard.
(Annie M.G. Schmidt)

ALLITERATIE

Alliteratie is begimrijm: de beginklanken van een woord rijmen. Bijvoorbeeld: spic en span, in rep en roer.

ASSONANTIE

Assonantie is klinkerrijm. Goed te gebruiken om een bepaald gevoel kracht bij te zetten. Bijvoorbeeld: vergeten en vergeven.

ACCONSONANTIE

Acconsonantie is medeklinkerrijm. Alleen de medeklinkers zijn gelijk, zoals bij: verbond/verband, verliefd/verloofd, dicht/verdacht.